MATERIA ET FORMA SUNT ANTIQUISSIMA RERUM PRINCIPIA.

* cap. 1. gen.

Spiritu enim Dei, qui divinitatis splendor est, in ipso creationis momento super aquas, id est, super humidam & opacam Abyssi faciem effuso, lux statim apparuit, quae partem eminentiorem & subtiliorem materiae in ictu oculi invasit, lucidâque circumferentiâ quasi limbo, eam sepsit; veluti coruscatio, quae ab Oriente in Occidentem lumen igneum iaculatur; aut flamma, quae celerrimè fumum proximum accendit: Sic prima dies orta est, pars autem tenebrarum inferior luce vacua, nox remansit; ita in diem & noctem divisae sunt tenebrae.

De Caelo illo primo, formali principio, non enunciatur fuisse inane, vacuum, & tenebris obsitum, quod satis indicat, Caelum illud imprimis expansum illicò luce distinctum fuisse à massâ tenebrosâ subiacentî, propter vicinitatem gloriae & Maiestatis Divinae, & praesentiam spiritus luminosi ab ipsâ fluentis.

Duo itaque rerum principia ab initio creata fuerunt, unum luminosum & spirituali naturae proximum, alterum omninò corporeum & tenebrosum; illud ut esset principium motus, luminis & caloris; istud verò principium stuporis, opacitatis & frigoris; illud activum & masculeum, istud passivum & foemineum: ex parte prioris, motus ad generationem in Mundo elementari, unde vita: ex parte posterioris, motus ad corruptionem, unde mors initium trahit: Hic est uterque mundi inferioris limbus.

Quoniam autem Amor totus extra se porrigitur, divina Natura solitudinis impatiens, & pulchritudinem suam in lumine iam creato, tanquam in speculo mirata, in eius extensionem & simulachri sui multiplicationem exardescens lumen illud protendi & propagari iussit: Tunc lumen, spiritu igneo à mente divinâ progresso, ac se in gyrum volvente, coepit in proximiores tenebras agere, illisque debellatis ac deorsum, centrum versus depressis, illuxit secunda dies, & substitit secunda luminis mansio, sive caelum secundum, totam regionem aetheream complectens, in cuius plagâ superiori tot faces postea sparsae & affixae sunt; in inferiori autem septem errantia sydera ex ordine sita fuere, quae lumine, motu & influxu suo naturae subiacentî, tanquam rectores & praefecti, legem dicerent.

Et ne quid operi tanto in mente divinâ iampridem exarato deficeret, idem Spiritus igneo & micante gladio tenebras condensatas, umbramque ex adverso subterlabentem profligavit, & in centrum abyssi detrusit, sic postremum caelorum spatium lumini pervium factum est, quod aërem, sive caelum inferius rectè dicimus; tertia tunc dies effulsit: Tenebrae autem, quae totam abyssi faciem in principio obumbrabant, à mine superveniente in regionem infimam per triduum depressae ita condensatae sunt, propter spatii angustiam & frigoris constrictionem, ut in aquae naturam & molem ingentem migraverint, librato in medio aquarum firmatoque ex faece & crassiori abyssi materiâ, in solidum & opacum terrae corpus, totius opificii nucleo & centro, quasi tenebrarum valle ac tumulo. Postmodum, Spiritu impellente, aquae à terrae facie ad eius latera circumvolutae recesserunt, & apparuit Arida, ut infinita penè plantarum genera in lucem ederet, totque animalium species, hominem potissimum caeteris praedominantem hospitio exciperet, illisque victum, homini verò amplam rerum supellectilem exhiberet. Terra itaque & Aqua in unum globum desierunt, cuius propter densitatem opacitas, sive umbra, Abyssi tenebrosae imago totam Aëris viciniam Soli oppositam continuò obsidet ac involvit; persequentem enim lucem pari spacio adversa refugit, &

Labenti similis semper fugitiva recedit.

Lucem autem illam, quae, profligatis & demersis tenebris, omnia Abyssi spatia sparsim occupaverat, in lucentem & nobilissimum egregiae magnitudinis & formae Solis globum contrahere summo opifici visum est, ut quo contractius lumen, eò etiam efficacius esset, & radios potentiùs iacularetur; tum etiam ut lux creata, proxima divinae gloriae natura, ab unitate increatâ procedens, per unitatem in creaturas effunderetur.

SOLIS CREATIO.

Ab illâ face Mundi luminosâ lucem mutuantur caetera omnia corpora: quam enim in Lunae globo opacitatem sensu deprehendimus, propter Terrae vicinitatem, & eius umbrae extensionem, similem in caeteris globosis corporibus credere verisimilitudo suadet, licèt percipere distantia prohibeat: Prima siquidem & omnium sensibilium praestantissima Natura lucis fons Unitati debebatur, à quâ spiraculum vitae haec inferiora susciperent; Unde optimè philosophus, Sol & homo generant hominem.

Non citra probabilitatem philosophorum nonnulli, animam Mundi in Sole, Solem autem in medio Universi constituerunt; aequitatis enim & Naturae ratio postulare videtur, ut aequali spatio Solare corpus distet à fonte & origine lucis creatae, Caelo Empyreo nempe, & à centro tenebroso Terra, quae totius opificii sunt extrema, quò fax Mundi, tanquam natura media, & utriusque extremorum conciliatrix, in medio sedem habeat, unde commodiùs à summo cardine immensas virtutum opes suscipiat, & in pari distantiâ ad imum transmittat.

Ante lucis creatae in Solare corpus contractionem, Terra in solitudine penè ociabatur masculum expectans, ut ex eius copulâ praegnans facta omne genus animalium pareret; hactenus enim effoetos & quodammodo imperfectos foetus, vegetabilia nempe, enixa erat; debilis quippe & impotens sparsae lucis calor humidae frigentique materiae praedominari, neque ulteriùs vires suas extendere potuerat.