LVX ET TENEBRÆ VITÆ ET MORTIS SVNT PRINCIPIA.

Lux & tenebræ vitæ & mortis sunt principia; mixtorum enim formæ lucis radij sunt, corpora autem tenebrarum abyssus: Per lucem omnia viuunt, imò omnis vita lux est: quæ autem viuere desinunt, lumine priuantur, in orcum & tenebras antiquas rapiuntur, in quibus latebant & occultabantur, antequam à fatali diuinæ prædestinationis rotâ in lucem traherentur.

ANIMALIVM ET VEGETABILIVM FORMÆ SVNT RATIONALES.

Specificæ animalium, tum etiam vegetabilium formæ rationales sunt, non quidem humano more, sed sibi proprio, & secundum naturæ suæ vires & caracterem: Habent enim illæ sua dona vitalia, suas cognitiones & scientias & suas prædestinationes. Dotes vegetabilium vitales sunt, studium sibi simile generandi, virtutes multiplicatiuæ, nutritiuæ, augmentatiuæ, motiuæ, sensitiuæ, & cæteræ similes. Notiones autem earum scientiæ deprehenduntur in solerti temporum prænotione; strictâ mutationum tanquam Naturæ legum obseruatione; in consentaneâ motui Solis Cœlique varietate; in radicibus figendis, caule erigendo, ramis expandendis, folijs & floribus explicandis, fructibus efformandis, pingendis ac maturandis, in Elementis in alimentum transmutandis, in viuificâ virtute seminibus inspirandâ; denique in multiplici naturæ suæ partiûmque discrimine secundum Cœli solique vota statuendo.

Brutorum autem formas scientiâ præditas satis manifestant eorum statis temporibus copulationes & generationes; iustæ in partibus indiuiduorum formandis & nutriendis distributiones; distincta partium illarum citra confusionem officia; varij animorum motus, sagaces sensuum facultates; spiritus secreti membra, velut organa, harmonicè mouentes; ad disciplinam aptitudo; erga dominos obsequium & reuerentia; instinctus futura præsagiens; in plerisque religiosus cultus; ars in victu procurando; in lustris eligendis: tutelâ parandâ, periculísque vitandis prudentia; cætera denique scientiæ & rationi accommodata, quæ illis Natura largitur: Natura autem in quolibet indiuiduo nihil aliud est, quàm ipsa forma, quæ principium est motus, quietis, actionis & vitæ eius in quo est, cui cura, directio & conseruatio corporis sui, non secus ac nautæ commissæ puppis, demandata est.

Prædestinata autem rebus nascituris tempora quis inficiabitur, nisi qui naturam Vniuersi confusam & inordinatam sibi finget? illa quippe omnia è sinu suo ex ordine certo & præstituto pandit; ordinis enim lex & productionum tempora ab authore suo ei præscripta fuere; imprægnatio, partus, vita & mors sua tempora habent, & rata temporum spatia complent: quæ hoc vel altero anno in lucem orta, aut è luce sublata sunt, ita fore præordinatum erat; quæ Natura Dei vicaria in regno vniuersi, spiritu diuino monente, præsciuit, vt ministerio suo ita fieri curaret; nec illa casu contingunt, sed causam quandam necessariam, licet nobis occultam, habent: summo tamen rerum moderatore necessitatis legem non patiente, sed statuente, omniaque ad nutum immutante; qui de rebus omnibus etiam minimis decernit; cuius decretum inordinatum aut incertum nullum est: Ordo itaque, qui per rerum & temporum seriem & successionem labitur, ex diuinis decretis necessitatis legem habet.

RERVM ORTVS ET INTERITVS

Quemadmodum chao singulæ vniuersi partes secundum materiam potentiâ inerant, quæ actu postea separatæ & productæ sunt: Ita singula rerum indiuidua vniuerso Mundo materiali potentiâ insunt, antequam in lucem exeant, indè tempore & ordine suo fluxura & aliquando actu emersura: Vbi autem deficiunt, in vniuersam molem, à quâ prodierant, tanquam flumina in mare relabuntur, quâlibet nempe naturâ regionem suam repetente, iterum atque iterum in Naturæ officinam regrediendâ, & sub eius incudem ad opus nouum remittendâ. Forsan ea fuit dudum explosa, quia non intellecta, Pythagoreorum metempsycosis.

CORRVPTIO.

Soluto mixto, & vitio corruptibilium Elementorum in ruinam lapso, in patriam recedit Natura etherea, fitque in cadauere perturbatio & confusio Elementorum suo rectore amisso: tunc dominatur corruptio, mors & tenebræ in materiâ desolatâ, donec ipsa per corruptionem ad nouam generationem apta fiat, & secundum eius dispositionem virtus cælestis denuò influat, ac errantia colligens & miscens elementa nouæ formæ lumen debile accendat, quod tandem roboratis sensim Elementorum viribus elucescit, & recens mixtum absoluit.

GENERATIO.

In corruptione autem generatiuâ, quæ mediocris est, fitque cum conseruatione formæ specificæ semini seu materiæ potentialiter inhærentis, non recedit sublimis ille spiritus innatus; qui cum debilis sit ac adhuc impotens calore externo excitatus moueri, simulque materiam mouere incipit, donec tandem vires potentiùs exerat, & perfectè mixtum informet.