Aquae inferiores bifariam divisae distinctas regiones occupant, pars enim earum Terrae contigua ei tanquam basi propriae insidet, & cum eâ unicum globum constituit; altera pars sursum evolans per aëris vicini plagam vago motu peregrinatur, ibique larvatas corporum imagines, multiplicesque phantasmatum figuras sibi fingens pendula huc illuc errat.

Omni tempore magna pars aquarum desuper habitat, & varios aëris tractus huc illuc ventorum flatu impulsa percurrit: quod ita divinae Sapientiae decreto à die creationis constitutum est, ut patens ac libera Terrae facies rebus generandis exurgeret: Neque enim maris & fluminum alvei aquae universae suscipiendae sufficerent, quin si tota laxatis caeli repagulis rueret superatâ Terrae planitie altissimos forsan montes adaequaret. Tale profluvium cataclysmo causam olim dedisse licet coniicere.

Non solo calore Aqua in vaporem sublimatur, nec solo frigore in nubem concrescit, ad utrumque Solis & syderum virtutes plurimum conferunt, non solum vires Elementorum multiplicando, sed etiam vi quadam Magneticâ humorem plus aut minus attrahendo ac retinendo pro diversâ eorum positione caelique figurâ; unde dissimilis spectatur annorum ac temporum constitutio: moles siquidem Aquarum illa non solo frigore aut aëris soliditate, sed potenti superiorum corporum imperio librata cohibetur.

Divinae iustitiae ne sua supplicia in vindictam deessent, Oceanum, qui capiti nostro immineret, volatilem fecit, & ignita fulminis tela superinduxit; ut quae amore flecti non posset hominum audacia terrore sisteretur.

Aëri qui summam humiditatem tribuunt, eo quod difficilè suo termino continetur, facilè autem alieno, plurimum errant, hoc enim tenuium & liquidorum corporum, non humidorum proprium est, atque ita igni & caelo, quorum naturae rariores sunt magis convenit quàm aquae aut aëri: nam corpora rara, quia undique sponte fluunt, proprio termino consistere non possunt, propterea alieno egent: Sola corpora densa & firma suo ambitu & suâ superficie cohibentur, quod subtilia non possunt, quia prae tenuitate liquescunt & se effundunt; & quae rariora sunt, magis effluunt, ac minùs consistunt: Inde sequitur aërem esse corpus rarius, sed non humidius.

AER.

Aër nullam intensam ex se qualitatem habet, aliunde quandoque mutuatur. Eius natura media est inter superiora & inferiora corpora, ideò viciniorum qualitates & affectiones facilè induit; unde fit, ut regio eius inferior pro temporum varietate diversimodè temperata sentiatur; cuius inconstantia à propinquiorum & crassiorum corporum, aquae scilicet & terrae, mutatione procuratur, quorum statum calor & frigus facilè immutant.

Aër universus Caelum est, area Universi, Naturae cribrum, per quod virtutes & influentiae aliorum corporum transmittuntur: media natura sparsas omnes Universi naturas coniungens: fumus subtilissimus ab igne caelesti in lumen, quasi flammam immortalem, accensus: lucis & umbrae, diei noctisque subiectum; vacui impatiens; diaphanorum primum, qualitatum ferè omnium & affectionum facillimus susceptor, nullius tenacissimus custos, spirituali naturae vicinus, propterea in arcanis philosophorum tractandis spiritus nomine designatur.

Regio aëris inferior collo & superiori parti alembici similis est, per eam enim vapores scandentes ad cacumen delati à frigore condensantur, mox in aquam resoluti pondere suo relabuntur. Sic natura per sedulas distillationes aquam sublimando, cohobando eam rectificat, & exuberat. In huiusmodi Naturae operationibus terra est cucurbita, & vas recipiens. Vicinior itaque nobis haec aëris plaga, nubium regione, tanquam concamerato suo tecto terminata densior & impurior est caeteris sublimioribus.

Media aëris regio ea non est, in qua coguntur nubes, fiunt coruscationes, & tonitrua, quae inferioris pars superior est, & terminus, sed quae supra nubes est, ad quam aquea natura pondere attolli prohibetur, ea media dicenda est, quam tamen sulfureae exhalationes vaporum gravitate liberatae scandunt, & pererrant, & illic motu sive proprio, sive etiam alieno incalescentes ignescunt. Talia sunt ignita diversi generis meteora, quae media in regione conspiciuntur, unde calido & humido, non aqueo, sed pingui, quale est ignis pabulum, illam abundare, coniicere licet. In illâ temperies & tranquillitas multa, quia tumultuosis non urgetur flatibus, & leviora tantùm inferioris naturae excrementa in eam evehuntur.

Superior regio, Lunae vicina tota aërea est, non ignea, ut falsò in scholis dudum invaluit: Illic tranquillum purissimi aëris domicilium, & ut aethereae plagae situ, ita naturâ propinquum; nullâ enim inferioris Abyssi fuligine inquinatur. Temperies illic summa; puritas à caeli vicini puritate parum remota. Eo loci sphaeram ignis comminisci philosophum pudeat, qui violatis Naturae legibus, Universi fabricam iamdiu vastasset.

Ignem tanquam quartum Naturae Elementum in supremâ aëris regione, velut in sphaerâ propriâ, principes antiquae philosophiae statuerunt, quod ita illis ordinis causâ & suspicione, magis quàm veritatis lumine visum est; Ignem enim Naturae alium à luce caelesti nemo sibi fingat; propterea sacer philosophus in suâ genesi ignis mentionem non facit, quia lucem, quae verus naturae ignis est, primo die creatam dixerat; neque ignem Naturae principium omisisset, cùm Terrae, Aquae, & Caeli volatilium meminerit.