LVCIS PHYSICÆ STVDIOSIS S.

Postquam nuper à publicis curis & procellosis Curiæ syrtibus sponte reuocatum in pacatum domesticæ tranquillitatis vadum me recepi (arcanorum Naturæ studiosi) ita vt dictum illud poetæ animo prægestienti frequenter occurreret: Scilicet asserui iam me fugique cathenas; antiquam de rebus Naturæ cogitationem, quæ mecum olim ab ineunte ætate adoleuerat, redeuntem sensi, eique opportune accedenti lubens me obtuli, quo abdicatum vltrò Fortunæ splendorem præsenti quodam luminis sui beneficio Natura rependeret, tum etiam vt à publico reatu me vindicarem; parata enim iam in me videbatur, velut in transfugam, patriarum legum & publicorum munerum accusatio, quem ne suis suffragiis eo titulo proscriptum damnarent, ad sacram arcanarum legum Vniuersi, cui communis patriæ nomen debetur, tutelam confugi, quæ me innocentem à calumniâ seruaret. Neque enim politicas leges pudor feret grauem sententiam in virum decernere, qui posthabita ciuilium curarum sollicitudine, mundanæ Reipublicæ studio cultuique se addixerit.

Versantem itaque animum circa Naturæ Imperium, leges, ordinem, præfecturam, concentum, effectus, causas, immensas denique opes, admiratio primum inuasit, quæ liberalibus ingeniis non minus addiscendæ scientiæ calcar, quam ignorantiæ argumentum est, illa enim mentem in sublime rapit, quo motu desiderio accenditur adipiscendæ cognitionis rei, quam ignorare pudet. Tali animus exercitio incalescens plura antiquæ Principisque Philosophiæ decreta sub incudem reuocando illis assentiri recusabat, quippe aliud creperum ancepsque per nubila lumen Natura eminus, quasi in remoto veritatis confinio, primâ fronte porrigere videbatur, donec inualescente fulgore nubium stupor edomitus certiorem lucem aperuit, quâ mens perfusa lucidior, & in arcanis naturæ eruendis confidentior facta est.

Primi antiquorum errores, qui & pessimi & cæterorum radices, circa Naturæ principia se mihi obuiam dedere: De materia prima & formâ vniuersali, à quibus cætera fluxerunt, de numero Elementorum, de eorum qualitatibus, repugnantiâ, situ, reciprocatione altius cogitanti, alia mihi à receptâ sententiâ visa est; Neque me grauiorum philosophorum pondus, nec minus ancipites quam ingeniosæ eorum rationes à Naturæ lumine mentem amoliri potuerunt, quæ se tota illi mancipauerat. Admiratio itaque animum in amorem scientiæ traxit; Amor, qui igneis radiis pro telis vtitur, mentem accensam in sanctiores Naturæ aditus rapuit; hausta inde arcana, an vobis (philosophiæ alumni) communicare debuerim, diu hæsi, vobis enim forsan ingratum, mihi verò periculosæ plenum opus aleæ fore suspicabar; ab annis siquidem, qui optimi consultores sunt, monitum me sentiebam, vt alieno malo mihi saperem, quippe quanti famæ naufragium fecissent scriptores, satis mihi perspectum erat; quam parca in probandis, quam prona sint alienis lucubrationibus damnandis ingenia, quam audaces in laruis effingendis, fouendisque, quam peruicaces in submouendâ veritate animi; quam denique arduum, necnon plerumque damnosum sit inueteratas receptarum opinionum radices conuellere, nouas inserere.

Vicit tandem veri vestrique amor (candidi Physicæ lucis assertores) vt qui perquirendæ veritatis author fuerat, idem esset publicandæ. Hoc vnum à vobis liceat obtinere, quo æquiores sedeatis iudices, excutite Platonis, Aristotelis, & grandia Antistitum Philosophorum nomina, exuite summorum virorum authoritatem, vestram, quam sibi deuinxere fidem, apud vos integram seruate; in euoluendis ipsorum monumentis addite Præfiscini, ne populare præclari nominis fascinum mentibus obrepat. Absit vt de illorum famâ, ingeniique magnitudine tantillum detrahi iubeam, qui instar numinum colendi mihi semper fuere; omnem laudis ac gloriæ cumulum tantorum phisophorum gloriæ imparem censeo; ipsi vagientem è cunis Philosophiam suscepere, ac supra ætatem eius robur in tantum auxere, vt nitendi vltrà vix spem posteris sublimes illæ animæ reliquerint; verum omnes Naturæ sinus & mæandros explicuisse, occultissimaque eius arcana exquisitè & citra errorem penitus aperuisse prima nascentis, nec dum pubescentis Philosophiæ ætas, vel ipsis iudicibus non patiebatur;

fæcunda successorum ingenia inuenta promouere, latentia prodidere, aspera coluere, perplexa fulciere; sic per sæcula in perfectam ætatem prouectæ sunt scientiæ; sic longa illis annorum series culmen addidit, quantum humani ingenii viribus hactenus licuit, plura forsan quærenda sunt adhuc quam possessa: senio detrita non fit, vt vestis, sed validior philosophia; qui erroribus anni fidem quærunt, iidem etiam adimunt. Nolite præcipiti iudicio & causâ non satis excussâ insontem damnare: Si sacros Philosophiæ terminos amouisse crimen videatur, nolite excandescere, & statim me sacrilegum pronunciare; at expendite, annon magis promoti, quam amoti vobis exhibeantur; annon magis restituta illius iura, quam corrupta; annon magis aucta illius Maiestas, quam imminuta; vnde forsan & ipsa benificii gratiam repensura, nec patrocinium suum aduersus Sophistarum præstigias, nec præsidium aduersus liuoris & ignorantiæ ferocitatem inficiabitur;

instar belluarum latratus, prior alieno bono tabescens, altera cæcitate suâ insaniens, ambæ in cultiora scientiarum viridaria, in amœniora Philosophiæ sata petulanter irrumpunt, & laudandos fæliciorum ingeniorum labores vastant: Incassum illæ mihi sua terriculamenta obiicient; despecti mihi erunt illarum conatus, quandiu conspectum veritatis numen, cuius tutelâ tutus incedam. Hæc ocii nostri libamina, quo vobis offeruntur, excipite animo, quæ si parum arrideant, aut alia potiora vobis habeantur, munusculum hoc nostrum leui morsu quasi blandientes perstringite, eo ipso non ingratum, quod vos ad meliora prouocauerit.