Quod tot Resp. malis afficiatur, à nobis seminarium; ultrò malum hoc accersimus, & quâvis contumeliâ, quâvis interim miseriâ digni, qui pro virili non occurrimus. Quid enim fieri posse speramus, quum tot indies sine delectu pauperes alumni, terræ filii, & cujuscunque ordinis homunciones ad gradus certatim admittantur? qui si definitionem, distinctionemque unam aut alteram memoriter edidicerint, & pro more tot annos in dialecticâ posuerint, non refert quo profectu, quales demum sint, Idiotæ, nugatores, otiatores, aleatores, compotores, indigni, libidinis voluptatumque administri,

Sponsi Penelopes, nebulones, Alcinoique,

modo tot annos in Academiâ insumpserint, & se pro togatis venditarint; lucri causâ, & amicorum intercessu præsentantur: Addo etiam & magnificis nonnunquam elogiis morum & scientiæ; & jam valedicturi testimonialibus hisce litteris, amplissimè conscriptis in eorum gratiam honorantur, ab iis, qui fidei suæ & existimationis jacturam proculdubio faciunt.

Doctores enim & Professores (quod ait ille) id unum curant, ut ex professionibus frequentibus, & tumultuariis potius quam legitimis, commoda sua promoveant, & ex dispendio publico suum faciant incrementum. Id solum in votis habent annui plerumque magistratus, ut ab incipientium numero pecunias emungant; nec multum interest qui sint, literatores an literati, modo pingues, nitidi, ad aspectum speciosi, & quod verbo dicam, pecuniosi sint.

Philosophastri licentiantur in artibus, artem qui non habent; Eosque sapientes esse jubent, qui nullâ præditi sunt sapientiâ, Et nihil ad gradum præterquam velle adferunt. Theologastri (solvant modo) satis superque docti, per omnes honorum gradus evehuntur & ascendunt.

Atque hinc fit quod tam viles scurræ, tot passim Idiotæ, literarum crepusculo positi, larvæ pastorum, circumforanei, vagi, barbi, fungi, crassi, asini, merum pecus in sacrosanctos theologiæ aditus, illotis pedibus irrumpant, præter inverecundam frontem adferentes nihil, vulgares quasdam quisquilias, & scholarium quædam nugamenta, indigna quæ vel recipiantur in triviis.

Hoc illud indignum genus hominum & famelicum, indigum, vagum, ventris mancipium, ad stivam potius relegandum, ad haras aptius quam ad aras, quod divinas hasce literas turpiter prostituit, hi sunt qui pulpita complent, in ædes nobilium irrepunt, & quum reliquis vitæ destituantur subsidiis, ob corporis & animi egestatem, aliarum in Repub. partium minimè capaces sint; ad sacram hanc anchoram confugiunt, sacerdotium quovis modo captantes, non ex sinceritate, quod Paulus ait, sed cauponantes verbum Dei.

Ne quis interim viris bonis detractum quid putet, quos habet Ecclesia Anglicana quamplurimos, egregiè doctos, illustres, intactæ famæ homines, & plures forsan quam quævis Europæ provincia; ne quis à florentissimis Academiis, quæ viros undiquaque doctissimos, omni virtutum genere suspiciendos, abundè producunt. Et multò plures utraque habitura, multò splendidior futura, si non hæ sordes splendidum lumen ejus obfuscarent, obstaret corruptio, & cauponantes quidam Harpyæ, proletariique bonum hoc nobis non inviderent.

Nemo enim tam cæcâ mente, qui non hoc ipsum videat: nemo tam stolido ingenio, qui non intelligat; tam pertinaci judicio, qui non agnoscat, ab his idiotis circumforaneis, sacram pollui Theologiam, ac cœlestes Musas quasi prophanum quiddam prostitui. Viles animæ & effrontes (sic enim Lutherus alicubi vocat) lucelli causâ, ut muscæ ad mulctra, ad nobilium & heroum mensas advolant, in spem sacerdotii, cujuslibet honoris, officii, in quamvis aulam, urbem se ingerunt, ad quodvis se ministerium componunt.

—— Ut nervis alienis mobile lignum —— Ducitur ——

offam sequentes, psittacorum more, in prædæ spem quidvis effutiunt: obsecundantes Parasiti (Erasmus ait) quidvis docent, dicunt, scribunt, suadent, & contra conscientiam probant, non ut salutarem reddant gregem, sed ut magnificam sibi parent fortunam.

Opiniones quasvis & decreta contra verbum Dei astruunt, ne non offendant patronum, sed ut retineant favorem procerum, & populi plausum, sibique ipsis opes accumulent. Eo etenim plerumque animo ad Theologiam accedunt, non ut rem divinam, sed ut suam faciant; non ad Ecclesiæ bonum promovendum, sed expilandum;

quærentes, quod Paulus ait, Non quæ Jesu Christi, sed quæ sua, non domini thesaurum, sed ut sibi, suisque thesaurizent. Nec tantum iis, qui vilioris fortunæ, & abjectæ sortis sunt, hoc in usu est; sed & medios, summos, elatos, ne dicam Episcopos, hoc malum invasit.

Dicite pontifices, in sacris quid facit aurum?

summos sæpe viros transversos agit avaritia, & qui reliquis morum probitate prælucerent, hi facem præferunt ad Simoniam, & in corruptionis hunc scopulum impingentes, non tondent pecus, sed deglubunt, & quocunque se conferunt, expilant, exhauriunt, abradunt, maximum famæ suæ, si non animæ naufragium facientes: ut non ab infimis ad summos, sed à summis ad infimos malum promanasse videatur, & illud verum sit quod ille olim lusit, Emerat ille prius, vendere jure potest.

Simoniacus enim (quod cum Leone dicam) gratiam non accepit, si non accipit, non habet, & si non habet, nec gratus potest esse; Tantum enim absunt istorum nonnulli, qui ad clavum sedent à promovendo reliquos, ut penitus impediant, probè sibi conscii, quibus artibus illic pervenerint.

Nam qui ob literas emersisse illos credat, desipit: qui vero ingenii, eruditionis, experientiæ, probitatis, pietatis, & Musarum id esse pretium putat (quod olim revera fuit, hodie promittitur) planissimè insanit. Utcunque vel undecunque malum hoc originem ducat, non ultra quæram, ex his primordiis cœpit vitiorum colluvies, omnis calamitas, omne miseriarum agmen in Ecclesiam invehitur.

Hinc tam frequens simonia, hinc ortæ querelæ, fraudes, imposturæ, ab hoc fonte derivarunt omnes nequitiæ. Ne quid obiter dicam de ambitione, Adulatione plusquam aulicâ, ne tristi domicœnio laborent, de luxu, de fœdo nonnunquam vitæ exemplo, quo nonnullos offendunt, de compotatione Sybaritica &c.

Hinc ille squalor Academicus, tristes hac tempestate Camenæ, quum quivis homunculus artium ignarus, his artibus assurgat, hunc in modum promoveatur & ditescat, ambitiosis appellationibus insignis, & multis dignitatibus augustus vulgi oculos perstringat, benè se habeat, & grandia gradiens majestatem quandam ac amplitudinem præ se ferens, miramque sollicitudinem, barbâ reverendus, togâ nitidus, purpurâ coruscus, supellectilis splendore, & famulorum numero maximè conspicuus.

Quales statuæ (quod ait ille) quæ sacris in ædibus columnis imponuntur, velut oneri cedentes videntur, ac si insudarent, quum revera sensu sint carentes, & nihil saxeam adjuvent firmitatem: Atlantes videri volunt, quum sint statuæ lapideæ, umbratiles revera homunciones, fungi forsan & bardi, nihil à saxo differentes.

Quum interim docti viri, & vitæ sanctioris ornamentis præditi, qui æstum diei sustinent, his iniquâ sorte serviant, minimo forsan salario contenti, puris nominibus nuncupati, humiles, obscuri, multoque digniores licet, egentes, inhonorati vitam privatam agant, tenuique sepulti sacerdotio, vel in collegiis suis in æternum incarcerati, inglorie delitescant.

Sed nolo diutius hanc movere sentinam, hinc illæ lachrymæ, lugubris musarum habitus, hinc ipsa religio (quod cum Secellio dicam) in ludibrium & contemptum adducitur, abjectum sacerdotium (atque hæc ubi fiunt, ausim dicere, & putidum putidi dicterium de clero usurpare) Putidum vulgus, inops, rude, sordidum, melancholicum, miserum, despicabile, contemnendum.